🏛 Sử thi Gilgamesh (Lưỡng Hà) – Tóm tắt diễn biến sự kiện
1. Gilgamesh cai trị Uruk
- Gilgamesh là vua thành Uruk, hai phần thần, một phần người.
- Ông có sức mạnh và quyền lực vượt trội, bắt dân lao dịch xây tường thành, áp chế thanh niên và phụ nữ.
- Dân Uruk cầu khấn các thần vì sự cai trị hà khắc.
- Các thần tạo ra Enkidu từ đất sét để cân bằng Gilgamesh.
2. Enkidu xuất hiện
- Enkidu sống hoang dã cùng thú vật nơi thảo nguyên.
- Một thợ săn thấy Enkidu phá bẫy nên về báo Gilgamesh.
- Gilgamesh sai kỹ nữ Shamhat đến thuần hóa Enkidu.
- Sau sáu ngày bảy đêm ở cùng Shamhat, Enkidu mất sức mạnh hoang dã, bị thú vật xa lánh.
- Shamhat dẫn Enkidu về với loài người, dạy ăn bánh, uống bia, mặc quần áo.
- Enkidu nghe kể về Gilgamesh và quyết định đến Uruk.
3. Cuộc giao đấu và tình bạn
- Gilgamesh chuẩn bị vào phòng cưới của một cô dâu theo quyền vua.
- Enkidu chặn cửa, hai người giao chiến dữ dội.
- Sau trận đấu ngang sức, Gilgamesh và Enkidu kính trọng nhau và trở thành bạn thân.
4. Hành trình đến rừng Tuyết Tùng
- Gilgamesh muốn lập danh tiếng bất tử bằng cách tiêu diệt Humbaba, quái vật canh giữ rừng Tuyết Tùng do thần Enlil đặt.
- Dân Uruk và bô lão khuyên can nhưng ông quyết tâm ra đi.
- Hai người chuẩn bị vũ khí, được thần Shamash bảo hộ.
- Trên đường đi, Gilgamesh mơ nhiều giấc mộng; Enkidu giải thích đó là điềm lành.
- Họ đến rừng Tuyết Tùng, chặt cây, đối mặt Humbaba.
- Sau trận chiến dữ dội, với sự trợ giúp của Shamash, họ đánh bại và chém đầu Humbaba.
- Humbaba cầu xin tha mạng nhưng Enkidu thúc giục giết hắn.
- Họ đốn gỗ Tuyết Tùng, làm bè chở về Uruk.
5. Nữ thần Ishtar và Con Bò Trời
- Nữ thần Ishtar si mê Gilgamesh và cầu hôn.
- Gilgamesh từ chối, nhắc lại các người tình trước của Ishtar đều gặp tai họa.
- Ishtar tức giận lên trời xin thần Anu thả Con Bò Trời xuống trừng phạt Uruk.
- Con Bò Trời gây hạn hán, làm đất nứt toác và giết nhiều người.
- Gilgamesh và Enkidu hợp sức giết Con Bò Trời.
- Enkidu ném đùi bò vào Ishtar.
- Dân Uruk tôn vinh hai người.
6. Cái chết của Enkidu
- Các thần họp và quyết định một trong hai phải chết vì đã giết Humbaba và Con Bò Trời.
- Enkidu bị chọn.
- Enkidu mơ thấy điềm dữ và lâm bệnh nặng trong mười hai ngày.
- Ông nguyền rủa cửa rừng và Shamhat, nhưng sau được thần Shamash nhắc nhở nên rút lại lời nguyền.
- Enkidu chết.
- Gilgamesh đau đớn, ôm xác bạn nhiều ngày không chôn cho đến khi xác phân hủy.
- Ông tổ chức tang lễ trọng thể cho Enkidu.
7. Hành trình tìm sự bất tử
- Gilgamesh sợ cái chết, mặc áo da thú, lang thang tìm Utnapishtim — người duy nhất được các thần ban cho sự bất tử sau trận Đại Hồng Thủy.
- Ông đến núi Mashu, nơi hai người bò cạp canh giữ cổng mặt trời.
- Sau khi nghe ông trình bày, họ cho phép ông đi qua đường hầm tối mười hai giờ.
- Gilgamesh đến khu vườn của các thần, nơi cây cối mang trái bằng đá quý.
- Ông gặp Siduri, người giữ quán rượu bên bờ biển; bà khuyên ông chấp nhận kiếp người.
- Gilgamesh yêu cầu được gặp Utnapishtim.
- Siduri chỉ ông tìm người lái đò Urshanabi.
- Gilgamesh vô tình phá hủy các “đá thiêng” giúp thuyền vượt Nước Chết.
- Theo chỉ dẫn của Urshanabi, Gilgamesh tự chặt 120 cây sào để vượt qua vùng nước nguy hiểm.
- Ông đến gặp Utnapishtim.
8. Câu chuyện Đại Hồng Thủy
- Utnapishtim kể: các thần quyết định hủy diệt loài người bằng Đại Hồng Thủy.
- Thần Ea bí mật báo cho ông, bảo đóng một con thuyền lớn.
- Utnapishtim đưa gia đình, thợ thuyền và các loài sinh vật lên thuyền.
- Trận lụt kéo dài sáu ngày bảy đêm.
- Đến ngày thứ bảy, bão ngừng; thuyền mắc cạn trên núi.
- Ông thả chim bồ câu, chim én, và quạ; quạ không quay lại.
- Ông dâng lễ tế.
- Nữ thần Ishtar than khóc.
- Thần Enlil nổi giận vì có người sống sót, nhưng Ea can thiệp.
- Enlil ban cho Utnapishtim và vợ sự bất tử và cho họ ở nơi tận cùng thế giới.
9. Thử thách giấc ngủ
- Gilgamesh xin được bất tử.
- Utnapishtim bảo ông phải thức suốt sáu ngày bảy đêm.
- Gilgamesh ngủ thiếp ngay lập tức.
- Vợ Utnapishtim nướng một ổ bánh mỗi ngày để chứng minh thời gian trôi qua.
- Gilgamesh thất bại.
10. Cây Trẻ Lại
- Thương hại, Utnapishtim tiết lộ có một cây dưới đáy biển có thể giúp người già trẻ lại.
- Gilgamesh buộc đá vào chân, lặn xuống lấy được cây.
- Ông quyết định mang về Uruk thử nghiệm trước với người già.
- Trên đường về, khi đang tắm, một con rắn ngửi thấy mùi cây, bò đến ăn mất.
- Con rắn lột da và biến mất.
- Gilgamesh khóc vì mất cơ hội cuối cùng.
11. Trở về Uruk
- Gilgamesh trở về Uruk.
- Ông chỉ cho Urshanabi tường thành vững chắc của thành phố.
- Câu chuyện khép lại với hình ảnh Uruk và công trình do ông xây dựng còn tồn tại.