Sử thi Con Cháu Mon Mân (tóm tắt diễn biến – sự kiện)

1. Thần thoại sáng tạo thế giới

• Thuở đầu, vũ trụ chỉ là khoảng không mênh mang, tối tăm, chưa có đất, chưa có trời.
• Từ cõi hỗn mang xuất hiện một đấng tối cao tạo lập muôn loài.
• Trời được nâng cao, đất được trải rộng, sông suối chảy thành dòng, núi non trồi lên khỏi mặt đất.
• Cây cỏ mọc lên, chim thú được sinh ra, nhưng chưa có con người.
• Sau cùng, con người đầu tiên xuất hiện giữa đất trời mới mở.

2. Sự ra đời của Mon và Mân

• Một đôi nam nữ đầu tiên được sinh ra từ sự sáng tạo của đấng tối cao.
• Họ sống giữa rừng núi, tự tìm thức ăn, dựng chỗ trú.
• Hai người kết duyên với nhau, sinh ra con cháu.
• Dòng dõi ấy được gọi là con cháu Mon Mân.

3. Con cháu đông đúc – hình thành buôn làng

• Con cháu Mon Mân ngày càng đông.
• Họ chia nhau khai phá đất đai, lập rẫy, săn bắt, hái lượm.
• Những buôn làng đầu tiên được dựng lên ven sông, dưới chân núi.
• Người biết đẽo gỗ làm nhà, biết đan lát, làm gùi, làm ché.
• Lửa được giữ gìn qua đêm, bếp lửa trở thành trung tâm của mỗi gia đình.

4. Biến cố và chia tách

• Trong dòng con cháu xảy ra bất hòa, tranh chấp đất đai, nguồn nước.
• Một số nhóm rời buôn làng cũ, đi tìm miền đất mới.
• Họ vượt rừng, băng suối, trèo núi cao.
• Mỗi nhóm đến một vùng khác nhau, lập nên buôn mới.
• Từ đó hình thành nhiều cộng đồng anh em có chung tổ tiên Mon Mân.

5. Lập nên trật tự và luật tục

• Người đứng đầu các buôn làng được suy tôn làm tù trưởng.
• Luật tục được đặt ra để xử lý tranh chấp, bảo vệ rẫy nương, bảo vệ nguồn nước.
• Lễ cúng thần linh được tổ chức để cầu mùa, cầu sức khỏe.
• Trâu bò được hiến sinh trong những lễ trọng đại.
• Chiêng trống vang lên trong những ngày hội lớn.

6. Chiến đấu bảo vệ buôn làng

• Các nhóm người khác đến xâm chiếm đất đai.
• Con cháu Mon Mân tập hợp trai tráng, rèn vũ khí.
• Những cuộc giao tranh xảy ra bên bờ suối, giữa rẫy lúa.
• Nhiều người ngã xuống, nhiều anh hùng được ca ngợi.
• Kẻ thù bị đẩy lùi, buôn làng được giữ vững.

7. Khai khẩn và phát triển

• Sau chiến tranh, buôn làng được dựng lại.
• Ruộng rẫy mở rộng hơn trước.
• Người biết thuần dưỡng gia súc, trồng thêm nhiều giống cây mới.
• Lễ hội ăn mừng mùa màng bội thu được tổ chức long trọng.
• Con cháu Mon Mân tiếp tục sinh sôi, lan tỏa khắp núi rừng.

8. Gìn giữ cội nguồn

• Người già kể lại chuyện tổ tiên Mon và Mân bên bếp lửa.
• Tên tuổi tổ tiên được nhắc đến trong các lễ cúng.
• Con cháu được dặn phải nhớ nguồn gốc chung.
• Sử thi về Mon Mân được truyền từ đời này sang đời khác bằng lời hát kể.

Kết: Từ thần thoại sáng tạo thế giới, đến sự ra đời của Mon và Mân, sự sinh sôi, chia tách, lập làng, chiến đấu và phát triển, con cháu Mon Mân hình thành nên các cộng đồng anh em gắn bó bởi chung một cội nguồn tổ tiên.