02_Story_mapping_output.md
BLOCK 1: KHAI THIÊN LẬP ĐỊA (VŨ TRỤ & ĐẤT ĐAI)
Giai đoạn này trẻ cần thấy sự tách bạch từ cái toàn thể (vũ trụ) để hình thành nên Trái đất và vạn vật.
Tuần 1: Vũ trụ sơ khai
- Thần Trụ Trời: Câu chuyện kinh điển và hoàn hảo nhất cho điểm bắt đầu. Hình ảnh vị thần vươn vai chống trời dập tắt sự hỗn mang, chia tách Trời (sáng/nhẹ) và Đất (tối/nặng) phản ánh chính quá trình trẻ 9 tuổi bắt đầu tách cái "Tôi" ra khỏi thế giới xung quanh.
- Thần Bốn Mùa: Sự sắp xếp trật tự các vì sao và thời gian sau khi trời đất được phân chia.
Tuần 2: Bầu trời & Khí quyển
- Thần Gió, Thần Mưa và Thần Sét: Nhóm ba vị thần quản lý các hiện tượng thiên nhiên mạnh mẽ nhất. Trẻ ở tuổi này cần những hình tượng mạnh mẽ, có sức tàn phá nhưng cũng mang lại sự sống để thấu hiểu sự cân bằng.
- Sự tích Cóc kiện Trời: Lấy đoạn đầu khi vạn vật đối diện với hạn hán, thể hiện sự khắc nghiệt của thời tiết và sự kết nối giữa vạn vật dưới đất với bầu trời.
Tuần 3: Đại dương & Lục địa
- Truyền thuyết Lạc Long Quân - Âu Cơ: Sự giao thoa giữa Nước và Núi, Nguồn cội của đồng bào. Cuộc chia ly 50 con xuống biển, 50 con lên non rất hợp với hình ảnh lục địa và đại dương được phân chia.
- Bà Thu Bồn (Truyền thuyết Quảng Nam): Vị mẹ xứ sở đã kiến tạo nên dòng sông Thu Bồn chở nặng phù sa, nuôi dưỡng đất đai và con người. Một câu chuyện mang tính địa phương sâu sắc.
Tuần 4: Thế giới Cây cỏ
- Sự tích cây Trầu Cau: Chuyển tải sự gắn kết giữa con người và thiên nhiên, cũng như nguồn gốc của thảm thực vật.
- Sự tích Mai An Tiêm (Quả dưa hấu): Tập trung vào đoạn Mai An Tiêm tìm thấy hạt giống do chim mang tới và nhân giống trên đảo hoang. Thể hiện sức sống mãnh liệt của thế giới thực vật.
Tuần 5: Thế giới Muôn thú
- Trí khôn của ta đây: Cọp, Trâu và Con người. Khẳng định vị thế của con người và sức mạnh của trí tuệ so với sức mạnh cơ bắp của loài vật.
- Sự tích con Muỗi / Sự tích các loài chim (Chim Cuốc, Chim Bắt Cô Trói Cột): Những câu chuyện giải thích đặc tính sinh học của các loài vật qua lăng kính dân gian.
Tuần 6: Con người & Đất đai
- Truyền thuyết Nữ Thần Lúa: Hình ảnh Nữ thần đi khắp nơi gieo những hạt lúa thơm lừng, dạy con người biết quý trọng lương thực.
- Thần Nông dạy dân cấy cày: Vị thần của nông nghiệp, dạy con người cách làm công cụ, cày cấy, biến đất hoang thành ruộng đồng.
Tuần 7: Gieo hạt & Cội nguồn
- Sự tích Bánh Chưng Bánh Giầy (Lang Liêu): Không có câu chuyện nào tôn vinh hạt gạo, biểu tượng của Trời tròn - Đất vuông và tinh thần lao động chân lấm tay bùn tuyệt vời hơn truyền thuyết này.
- Truyền thuyết Vua Hùng dựng nước: Kết nối với ngày Giỗ Tổ Hùng Vương, khẳng định cội nguồn dân tộc.
BLOCK 2: HƠI THỞ CỦA RỪNG
Trẻ cần sự can đảm, sức bền và bài học về tự nhiên.
Tuần 8: Dã ngoại thực tế
- Sơn Tinh dời non lấp biển: Tập trung vào sức mạnh của Sơn Tinh khi đi trong rừng, gánh đất đá, vượt qua những địa hình hiểm trở. Cổ vũ ý chí khi các em đi hiking.
- Tiều phu và cây rìu vàng: Câu chuyện về sự trung thực trong rừng sâu, tôn trọng thần linh cây cỏ và quy tắc không lấy thứ không thuộc về mình.
BLOCK 3: ĐO LƯỜNG
Sự dịch chuyển từ cảm nhận chủ quan sang thế giới khách quan của những con số, kích thước.
Tuần 9: Chiều dài
- Sự tích con Nhện đo lụa: Hình ảnh con nhện nhả tơ và đo lường khoảng cách để giăng lưới.
- Trạng Quỳnh đo mâm đá / Trạng Tí: Những câu chuyện mang tính trí tuệ dân gian về việc dùng những thước đo phi tiêu chuẩn (sải tay, bước chân, gang tay) để giải quyết các thách đố.
Tuần 10: Khối lượng
- Trạng lường Lương Thế Vinh cân voi: Một tác phẩm kinh điển của trí tuệ Việt Nam. Cách chia nhỏ khối lượng lớn (voi) thành những phần nhỏ (đá) để cân là bài học toán học tuyệt vời.
- Sự tích Cây Khế: "May túi ba gang, mang đi mà đựng" - bài học về sự định lượng vừa đủ, không tham lam và biết ước lượng sức tải của con chim.
Tuần 11: Thể tích & Sự cân bằng
- Lương Thế Vinh đong nước: Những bài toán dân gian về việc đong đếm nước bằng các bình có thể tích khác nhau để ra được lượng nước chính xác.
- Sự tích Bình nước thần: Nước sinh mệnh, đong đếm từng giọt mang lại sự sống.
BLOCK 4: NHÀ Ở & XÂY DỰNG
Bài học về sự bảo bọc, tạo ra ranh giới giữa cái "Tôi" bên trong và thế giới bên ngoài.
Tuần 12: Khởi công & Vật liệu
- Sự tích cây Tre trăm đốt: Bài học về vật liệu tre - linh hồn trong kiến trúc và đời sống người Việt, cùng phép màu "Khắc nhập, khắc xuất" biểu trưng cho sự kết nối các cấu kiện.
- Lỗ Ban (Thần mộc tổ): Dù xuất xứ từ phương Bắc nhưng đã bắt rễ sâu vào văn hóa thợ mộc Việt Nam. Kể về vị tổ sư dạy người dân dùng cưa, đục, và đo đạc (thước Lỗ Ban).
Tuần 13: Đất & Tết Đoan Ngọ
- Sự tích ngày Tết Đoan Ngọ: Câu chuyện ông Đôi Tuân hướng dẫn người dân dùng trái cây, tro và vôi để diệt trừ sâu bọ bảo vệ mùa màng.
- Sự tích Ông Táo: Hình ảnh 3 hòn đá nung/khối đất sét tạo thành chiếc bếp lò vững chãi, nơi giữ ngọn lửa của ngôi nhà.
Tuần 14: Dựng khung & Kết cấu
- Lạc Long Quân dạy dân đắp lều/nhà sàn: Chuyện kể về thời sơ khai, con người phải ngủ trên cây hoặc hang đá bị thú dữ tấn công, Thần đã dạy cách buộc lạt, chặt cây dựng nhà sàn để tự bảo vệ.
Tuần 15: Mái nhà & Hoàn thiện
- Sự tích con Ốc Nhồi: Câu chuyện về ngôi nhà di động, cứng cáp và cuộn tròn ôm lấy cơ thể mỏng manh bên trong.
BLOCK 5: HƯƠNG VỊ ĐẤT TRỜI
Gieo hạt mầm của lòng biết ơn đối với thực phẩm và sức lao động.
Tuần 16: Lễ Tân Gia & Thu Hoạch
- Sự tích Nàng Bân: Mặc dù nói về chiếc áo rét, nhưng mang âm hưởng của việc hoàn thiện một công trình/sản phẩm thủ công bằng tất cả tình yêu thương dành cho gia đình.
Tuần 17: Chế biến & Bảo quản
- Chử Đồng Tử - Tiên Dung: Kể về đoạn hai vợ chồng cùng người dân mở mang bờ cõi, đi bắt cá, phơi khô, làm mắm để tích trữ lương thực và giao thương trên sông.
- Sự tích dưa muối / củ hành muối: Những câu chuyện nhỏ dân gian giải thích việc con người thời xưa học cách dùng muối để giữ lại hương vị mùa màng cho những ngày giáp hạt.
BLOCK 7: VŨ ĐIỆU NỐT NHẠC
Khơi gợi sự nhạy bén của đôi tai và nhịp điệu bên trong cơ thể.
Tuần 19: Cao độ & 7 Nốt nhạc
- Sự tích Đàn Bầu: Âm thanh từ một sợi dây duy nhất nhưng biến hóa ra đủ mọi cung bậc cảm xúc, thể hiện sự kì diệu của cao độ.
- Tiếng đàn Thạch Sanh: Tiếng đàn vang lên dẹp yên binh đao, thể hiện sức mạnh chữa lành và quy tụ của âm nhạc.
Tuần 20: Nhịp điệu & Hình nốt
- Truyền thuyết Trống Đồng Đông Sơn: Âm thanh tùng tùng vang lên mô phỏng tiếng sấm gọi mưa, tạo ra nhịp điệu của đất trời và sự sống gieo mầm.
Tuần 21: Hòa tấu & TRUNG THU
- Sự tích Chú Cuội cung trăng & Chị Hằng: Hoàn hảo cho tuần lễ Trung Thu.
- Sự tích Múa Lân (Ông Địa dụ con Lân): Tiếng trống hội nhịp nhàng (Tùng - cheng - cắc) điều khiển con mãnh thú, dạy trẻ về cách nhịp điệu kiểm soát sức mạnh vật lý.
BLOCK 8: VƯƠNG QUỐC NGÔN TỪ
Lưu ý: Ngữ pháp là một khái niệm trừu tượng. Trong Waldorf, ta thường nhân hóa chúng. Với văn hóa Việt, bạn có thể xây dựng hình tượng Triều Đình Tiếng Việt.
Tuần 22: Danh từ & Động từ
- Vua Danh Từ và Tướng Động Từ: Vua Danh Từ ngồi uy nghi trên ngai vàng (sự tĩnh, tên gọi vạn vật). Tướng Động Từ mang áo giáp, phi ngựa, đại diện cho mọi hành động, di chuyển, sức mạnh.
Tuần 23: Tính từ & Sắc màu
- Nàng Công Chúa Tính Từ: Người dệt lụa, tô điểm màu sắc, cảm xúc và tính chất cho cả vương quốc (chăm chỉ, đỏ rực, buồn bã, lung linh).
Tuần 24: Cấu trúc câu & Văn bản
- Ông Trạng Dấu Câu: Một vị quan thông thái cầm chiếc gậy chỉ huy, quy định khi nào thần dân phải dừng lại thở (dấu phẩy), khi nào kết thúc một hành trình (dấu chấm). Kết hợp kể các giai thoại về Trạng Quỳnh chơi chữ hoặc ngắt câu để thấy sự quan trọng của ngữ pháp.
BLOCK 9: NHỊP ĐIỆU THỜI GIAN
Nhận thức về sự chảy trôi và tuần hoàn của vũ trụ.
Tuần 25: Nhịp điệu lớn (Mùa, Năm)
- Nữ thần Mặt Trời và Nữ thần Mặt Trăng: Chuyện hai chị em thay phiên nhau đi xem xét thế gian, tạo nên ngày và đêm.
- Truyền thuyết 12 Bà Mụ: Đại diện cho 12 tháng trong năm, luân phiên nhau nặn ra hình hài và duy trì nhịp sống của vạn vật.
Tuần 26: Nhịp điệu nhỏ (Giờ, Phút)
- Sự tích Gà Trống gọi Mặt Trời: Chiếc đồng hồ sinh học báo thức đầu tiên của người nông dân Việt Nam, nhắc nhở về sự thức giấc đúng giờ.
BLOCK 10: TOÁN HỌC HÀNG DỌC
Đưa những con số vào đời sống thực tế thông qua sự công bằng và tư duy logic.
Tuần 27-29: Các phép tính
- Bài toán chia trâu / Bài toán chia bưởi của Lương Thế Vinh: Những mẩu chuyện dân gian về các vị quan tòa, trạng nguyên dùng phép cộng, trừ, nhân, chia để giải quyết các tranh chấp tài sản một cách công bằng, khiến dân chúng nể phục.
BLOCK 11: TIỀN TỆ & NIỀM TIN
Giá trị vật chất và sự ấm áp của tình người.
Tuần 30: Lịch sử Giao thương
- Sự tích Mai An Tiêm (Giai đoạn trao đổi): Hình ảnh Mai An Tiêm khắc chữ lên dưa hấu, thả xuống biển để đổi lấy gạo, vải vóc từ các thuyền buôn đi ngang qua (Hình thức Hàng đổi Hàng - Barter).
Tuần 31: Thương nhân & Chợ
- Truyện Người học trò và con chó đá: Bài học sâu sắc về sự trung thực trong tiền bạc, vàng bạc không tự nhiên mà có, và lòng tham sẽ phải trả giá.
- Truyền thuyết Thương cảng Hội An: Câu chuyện về những thương nhân Nhật Bản, Trung Hoa, phương Tây mang tiền xu, tơ lụa đến buôn bán, tạo nên sự thịnh vượng.
Tuần 32: Giá trị & GIÁNG SINH
- Sự tích Hoa Trạng Nguyên (biến thể): Chuyện về cậu bé nghèo không có tiền mua quà dâng Chúa/Thần linh, chỉ có thể hái những chiếc lá dại, nhưng bằng lòng thành kính và niềm tin thuần khiết, những chiếc lá đã hóa thành bông hoa đỏ thắm.
BLOCK 12: NGÀNH NGHỀ TRUYỀN THỐNG
Tôn vinh bàn tay người thợ thủ công bản địa.
Tuần 33: Năm Mới & Làng Gốm
- Tổ nghề gốm Nam Diêu (Thanh Hà, Hội An): Kể về những người thợ tài hoa từ phía Bắc di cư vào Nam, tìm thấy mạch đất sét tốt ven sông Thu Bồn và dựng lên lò gốm, thổi hồn vào đất.
Tuần 34: Làng Mộc & Đèn lồng
- Sự tích nghề Mộc Kim Bồng: Câu chuyện về những người thợ chạm khắc tài hoa đã dùng đôi tay và chiếc đục để xây dựng nên những khu phố cổ, đình chùa tuyệt đẹp.
- Sự tích Lồng Đèn Cá Chép: Tại sao trẻ con lại rước đèn cá chép, ước vọng hóa rồng và ánh sáng xua đi bóng tối đêm cuối năm.
BLOCK 13 & 14: TỔNG KẾT & LỄ HỘI TRỞ VỀ
Mang bầu không khí Tết cổ truyền vào lớp học.
Tuần 35 & 36:
- Sự tích Táo Quân về trời: Sự tổng kết, dọn dẹp sạch sẽ bếp núc, nhà cửa để các Táo lên báo cáo Ngọc Hoàng về những việc tốt đã làm trong năm.
- Sự tích Cây Nêu ngày Tết: Kể về sự đoàn kết của con người và đức Phật để đuổi quỷ dữ, đánh dấu lãnh thổ bình yên, chào đón mùa xuân mới gieo mầm.
- Sự tích Hoa Mai / Hoa Đào: Sự dũng cảm của loài hoa nở giữa mùa đông giá rét để báo hiệu mùa xuân ấm áp trở về.